Czytelnia

mgr Grzegorz Zawadzki

tel. 886 406 146
Umów się online

Pobudzenie przed treningiem

W wielu dyscyplinach sportowych skuteczne wykonanie danego zadania zależy od stopnia pobudzenia układu nerwowego, bowiem im wyższy stopień energii psychicznej lub pobudzenia tym większa moc mięśniowa może zostać wyzwolona przez organizm. Ma to szczególne znaczenie w dyscyplinach sportowych wymagających dobrze rozwiniętej siły lub szybkości.

Odpowiednie pobudzenie układu nerwowego zapewnia sprawne dostarczanie substratów energetycznych do komórek mięśniowych. Proces ten może być nadzorowany na wiele sposobów. Między innymi układ nerwowy umożliwia zaopatrywanie pracujących mięśni w większą ilość krwi poprzez rozszerzanie w ich obrębie naczyń krwionośnych, a także pobudza określone gruczoły w organizmie do wydzielania hormonów, które mogą ułatwiać zaopatrzenie w materiał energetyczny i produkcję energii w komórkach mięśniowych. Odpowiednio pobudzony układ nerwowy zapewnia także właściwy poziom koncentracji. Z tego tytułu, coraz częściej w procesie wspomagania sportowego uwzględnia się specjalne środki ergogeniczne odpowiedzialne za modyfikowanie energii psychicznej. W dozwolonych suplementach diety najbardziej rozpowszechnione są głównie: kofeina, guarana, L-tyrozyna, tauryna. Substancje te wykazują działanie psychostymulujące na środkowy układ nerwowy, wpływają na czynność układu sercowo-naczyniowego, proces pobudzenia mięśniowego oraz metabolizm składników energetycznych. Ich stosowanie wpływa na poprawę mocy fizycznej w różnych dyscyplinach sportowych, w szczególności tam gdzie najważniejszą rolę odgrywa siła i szybkość.

Działanie kofeiny

Kofeina może poprawiać zdolność wysiłkową na drodze różnych mechanizmów. Kofeina posiada działanie aktywujące ośrodkowy układ nerwowy, dzięki czemu zwiększa stan pobudzenia i koncentracji. Jednocześnie zwiększając wydzielanie adrenaliny z nadnerczy usprawnia pracę serca i układu krążenia, oraz poprawia wykorzystanie kwasów tłuszczowych kosztem utraty glikogenu i białek mięśniowych. Ten ostatni mechanizm ma szczególne znaczenie podczas wysiłków wytrzymałościowych o długim czasie trwania. Kofeina pobudza także uwalnianie jonów wapnia z tzw. siateczki śródplazmatycznej, co aktywuje proces rozpadu cząsteczek energetycznych ATP. Dzięki tej reakcji mięsień w bardzo szybkim tempie zostaje pobudzony do skurczu. Jest to szczególnie istotne dla zawodników dyscyplin trenujących siłę i szybkość.

Jak stosować kofeinę?

Jednorazowa zalecana dawka kofeiny wynosi ok. 4-5mg na kilogram masy ciała, czyli dla osoby o wadze 70kg będzie to ok. 280-350mg. Przyjmowanie wyższych dawek kofeiny niż 6mg na kilogram masy ciała nie powoduje dalszego wzrostu wydolności wysiłkowej. W celu uzyskania korzystnego efektu, zalecaną porcję kofeiny należy przyjąć ok. 45 min przed podjęciem pracy mięśniowej (sporty siłowe, szybkościowe). W przypadku wysiłków długotrwałych, wskazaną dawkę kofeiny należy przyjąć ok. 10-15 minut przed startem, gdyż zażycie jej wcześniej może nasilić diurezę i tym samym spowodować częściowe odwodnienie jeszcze przed podjęciem wysiłku. Kofeinę można przyjmować w postaci preparatów, względnie spożywając napoje zawierające ten składnik (tab).

Zawartość kofeiny w różnych napojach
Szklanka czarnej kawy
80-120 mg
Filiżanka kawy z ekspresu 140 ml 115 mg
Filiżanka kawy rozpuszczalnej 140ml 95 mg
Filiżanka kawy filtrowanej 140 ml 80 mg
Filiżanka kawy mrożonej 50-70 mg
Puszka napoju typu Cola 30-90 mg
Puszka napoju Olimp Techno Power 80mg
Szklanka parzonej herbaty 65 mg
Filiżanka espresso 57 mg
Szklanka herbaty w torebkach 46 mg
Szklanka zielonej herbaty 31 mg
Filiżanka kawy bezkofeinowej 3 mg

Środki ostrożności

Nadmierna podaż tego składnika może wywoływać w organizmie przejściowy stan niepokoju, rozdrażnienia, bóli głowy oraz bezsenność. Podatność na działanie tego składnika ma charakter indywidualny i zależy od predyspozycji genetycznych oraz innych czynników jak np. dieta, palenie tytoniu, czy stosowanie innych środków o działaniu pobudzającym. Kofeina działa moczopędnie, stąd w okresie jej stosowania niezbędne jest właściwe nawadnianie organizmu. Generalnie, jeżeli człowiek wypija dostateczną ilość wody, spożycie kofeiny w ilości do 300mg (ok. 3-4 filiżanek kawy) nie prowadzi do stanu nadmiernego odwodnienia organizmu. Regularne picie kawy zwiększa tolerancje na kofeinę i przestaje ona działa moczopędnie. U osób pijących regularnie kawę nie stwierdza się także negatywnego wpływu kofeiny na wzrost ciśnienia krwi. Kofeina spożywana w ilości do 300mg wydaje się całkowicie bezpieczna dla zdrowia.

Aminokwas o działaniu pobudzającym

Jest nim bez wątpienia tyrozyna. To jeden z 20 aminokwasów wchodzących w skład budowy białek. Jednak obok funkcji budulcowych pełni także inne istotne funkcje biologiczne. Między innymi jest substancją wyjściową do produkcji wielu ważnych hormonów takich jak: adrenalina, noradrenalina, dopamina, hormony tarczycy. Jej niedobór w organizmie może powodować niedoczynność gruczołu tarczowego, stany zmęczenia i wyczerpania. Tyrozyna działa pobudzająco, wpływa na poprawę koncentracji, samopoczucia oraz zwiększenie wytrzymałości fizycznej. Zapobiega zmienności nastrojów, utracie chęci do treningów oraz osłabieniu motywacji. W medycynie często wykorzystywana jest jako lek przeciwdepresyjny. Podanie dawki 2-4g tyrozyny ok. 30-40 minut przed treningiem powoduje znaczny wzrost poziomu amin katecholowych (adrenaliny, noradrenaliny) zarówno w obrębie ośrodkowego układu nerwowego jak i tkanek docelowych. Efekt ten odczuwalny jest bezpośrednio, jako wyraźne nasilenie aktywności psychoruchowej.

Ale to niejedyny pobudzacz aminokwasowy

Podobny mechanizm działania wykazuje także tauryna. Aminokwas ten wraz z kofeiną pozwala utrzymać podwyższone stężenie jonów wapnia w komórkach nerwowych i mięśniowych, co przekłada się na utrzymanie odpowiedniego stopnia kurczliwości aparatu mięśniowego. Stąd w programach suplementacji te składniki są najczęściej podawane razem w jednej dawce, krótko przed treningiem. Tauryna blokuje jednocześnie syntezę serotoniny z tryptofanu, zapobiegając tym samym spadkowi koncentracji oraz osłabieniu sił psychofizycznych. Jednocześnie współdziała ona z neuroprzekaźnikiem GABA oraz glicyną w przekaźnictwie mózgowym, gdzie prawdopodobnie kontroluje pracę tych transmiterów. Tauryna pozwala oddalić uczucie zmęczenia i przedłużyć zdolność do wysiłku. Wykazuje także działanie detoksykacyjne i antyoksydacyjne ułatwiając usuwanie szkodliwych produktów przemiany materii po zakończeniu pracy mięśniowej. W celu usprawnienia pracy układu nerwowego taurynę najlepiej podać w dawce 2000-3000mg wraz z kofeiną ok. 45 minut. przed wysiłkiem oraz w takiej samej dawce po jego zakończeniu. Jak widać szereg składników żywieniowych może wykazywać korzystny wpływ na proces pobudzenia organizmu i jego zdolność do wysiłku. Umiejętne stosowanie tego typu środków jest w sporcie jak najbardziej korzystne. W tym celu możemy wykorzystywać zarówno pojedyncze składniki jak również gotowe płyny pobudzające, które opisujemy szerzej w artykule: „Napoje energetyzujące”.

autor: dr Dariusz Szukała

źródło: fitdietetyk.pl

Obliczenia zapotrzebowania na energię i składniki odżywcze

Wrze 11, 2014 Żywienie sportowców

W literaturze poświęconej żywieniu sportowców wiele mówi się na temat zapotrzebowania zawodników na energię, węglowodany, białko i tłuszcze. Zalecenia odnośnie spożycia tych składników w diecie ...

czytaj więcej

Glutamina

Wrze 11, 2014 Żywienie sportowców

To jeden z najpopularniejszych suplementów sportowych. We wspomaganiu wysiłku glutamina odgrywa szczególną rolę jako suplement o działaniu antykatabolicznym (ochronnym), który skutecznie zapobiega procesowi degradacji białek ...

czytaj więcej
POKAŻ